پارێزەرانی کار مەکسیک
یاساکانی کار پەیوەندی نێوان کارمەند و خاوەنکار دەپارێزێت: لە دەست دانی کار، دابەزینی موچە، خزمەتگوزاری، پاراستنی کۆمەڵایەتی، و پارێزەرێکی کار دەتوانێت هەردو کەسی بێهێز و کۆمپانیاکە پێشکەش بکات کە پێویستی بە جێبەجێکردنی یاسا هەیە و ڕێگری لە داواکارییە گرانەکان دەکات.
پارێزەرێکEl derecho del trabajo en México se rige de forma uniforme por la Ley Federal del Trabajo, que aplica en todo el país por mandato del artículo 123 constitucional, apartado A. Aunque la relación laboral es materia federal en cuanto a la ley sustantiva, la competencia se reparte entre autoridades federales y locales según la rama de industria.
Con la reforma laboral de 2019, la justicia del trabajo dejó de estar en las Juntas de Conciliación y Arbitraje (dependientes del Poder Ejecutivo) y pasó a los Tribunales Laborales del Poder Judicial. Antes de demandar, es obligatorio agotar una etapa de conciliación prejudicial ante los Centros de Conciliación, federal o locales.
Los laboralistas atienden despidos injustificados, cálculo de finiquitos y liquidaciones, reclamo de horas extra, vacaciones, aguinaldo, prima vacacional, reparto de utilidades (PTU), reconocimiento de antigüedad, riesgos de trabajo y enfermedades profesionales, así como conflictos de seguridad social ante el IMSS e INFONAVIT. Del lado patronal, elaboran contratos, reglamentos interiores de trabajo, políticas de cumplimiento y estrategias de defensa.
Conceptos clave son la estabilidad en el empleo, la indemnización constitucional de tres meses, la prima de antigüedad, los salarios caídos (hoy topados a doce meses) y la carga de la prueba, que en muchos supuestos recae sobre el patrón. La subcontratación quedó restringida tras la reforma de 2021, que prohibió el outsourcing de personal salvo servicios especializados registrados.
El amparo es la vía habitual para impugnar los laudos o sentencias laborales desfavorables ante los Tribunales Colegiados.
یاساکان کار
- Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos (artículo 123, apartado A)
- Ley Federal del Trabajo
- Ley del Seguro Social
- Ley del Instituto del Fondo Nacional de la Vivienda para los Trabajadores
- Ley del Instituto de Seguridad y Servicios Sociales de los Trabajadores del Estado (apartado B)
- Ley de Amparo
پڕۆسێس و کاتی
لە سەرەتادا داواکارییەک بۆ ڕێکخستنی کار پێشکەش دەکرێت لە سەنتەری ڕێکخستنی کاردا، دواتر بانگهێشت دەکرێت بۆ لێپرسینەوە، ئەگەر ڕێککەوتنێک نەکرێت، ئەوا بڕیارێک دەردەکات کە رێککەوتنەکە نەکراوە (بە شێوەیەکی گشتی مانگێک یان دوو مانگ دەخایەنێت)، پاشان داواکارییەک پێشکەش دەکرێت لە دادگای کاردا، پاشان لێپرسینەوەیەکی پێشتر، لێپرسینەوەیەکی دادگاییکردن بە پشتبەستن بە بەڵگە و بڕیاری دادگا، دادگاییکردنی کار لە ژێر سیستەمی نوێدا دەتوانێت ٦ مانگ بۆ ساڵ و نیوێک بخایەنێت، کاتی داواکاری بۆ دوورخستنەوە دوو مانگە لە کاتی جیابوونەوە.
سندووقەکانی گەڕان
- si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Gafete, correosGafete
چەندە؟
لە لایەکی کارمەندەوە، بە گشتی پارە وەرگرتن بە پێی لیتیسە: ڕێژەیە لە گەڕانەوەی پارە (بە گشتی لە نێوان %٢٠ تا %٣٠)، هەندێ جار بە پێشکەشکردنی پارەیەکی کەم. لە لایەکی کارمەندەوە، پارە وەرگرتن بە پێی مانگانە یان بە پێی بابەتەکە. سەنتەرەکانی ڕێککەوتن و دادوەری بەرگری کار (PROFEDET) ڕێنمایی بێ پارە پێشکەش دەکەن. ئاگاداربە لەو کەسانەی پارەی پێشکەشکردن داوا دەکەن بە بەڵێندانی پارەی ڕاستەقینە بۆ گەڕانەوەی پارە.
کەی پێویستت بە ئەم دادوەرەیە؟
ئەگەر بێ هۆکار دەرتکرد، پارەی کۆتایی پێنەهات، تووشی ڕووداوی کار بوویت، یان مافی یاسایی تۆ ڕەتکرایەوە، ئەوا پەیوەندی بە دادوەرێکی کارەوە بکە. لە لایەنی کارەوە، بۆ نووسینی گرێبەستەکان، وەڵامدانەوەی داواکاریەکان و پابەندبوون بە قەدەغەکردنی فرۆشتن بە کەسانی تر. ئەگەر بە خۆبەخشی و بە پارەی باش وازت هێنا و ئیمزات لەسەر گرێبەستێکی کۆتایی هاتنی کار کرد، لەوانەیە هیچ شتێکت بۆ نەبێ کە داوای بکەیت.
نیشانە هۆشدارییەکان
- de despido.No se hace cargo de los gastos de la defensa de tu caso.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnizaciónTe
پارێزەر کار
پرسیاری زۆر کراوە
پارێزەر چی دەکات لە مەکسیک؟
لە ڕووی کردارییەوە، ئەم بابەتە دەکەوێتە ژێر دەسەڵاتی فیدراڵی، بۆیە یاساکانی فیدراڵی بەڕێوەی دەبن و دادگاکانی ناحیە بڕیار لەسەری دەدەن. ئەم بابەتە بە گشتی لە دادگای تایبەتمەنددا چارەسەر دەکرێت. یاسا سەرەکییەکەی یاسای سیاسیی یەکگرتووەکانی مەکسیکە (ماددەی 123، بەشی A)ە.
کام یاسای کار لە مەکسیک هەیە؟
ئەم یاسایە لە ساڵی ١٩٩٣دا لە لایەن پەرلەمانی مەکسیکەوە پەسەند کرا و لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە لایەن سەرۆکی مەکسیکەوە پەسەند کرا. ئەم یاسایە لە لایەن پەرلەمانی مەکسیکەوە پەسەند کرا و لە ساڵی ٢٠٠٥دا لە لایەن سەرۆکی مەکسیکەوە پەسەند کرا. ئەم یاسایە لە لایەن سەرۆکی مەکسیکەوە پەسەند کرا و لە ساڵی ٢٠٠٦دا پەسەند کرا.
ئایا دەتوانم داواکارییەک پێشکەش بکەم؟
بەڵێ، لە بواری یاسای کاردا، زۆرجار داواکارییەکە بۆ دادگای ئامبارۆ دەکرێت، کە لەلایەن یاسای ئامبارۆوە ڕێکخراوە، کاتێک کارێکی دەسەڵاتدار مافی بنەڕەتی پێشێل دەکات یان یاسایەکی نا یاسایی جێبەجێ دەکات. ئامبارۆ کاتی دیاریکراوی هەیە (بە گشتی 15 ڕۆژ کاری)، بۆیە پێویستە خێرا کاربکرێت.
چەند پارە دەدرێت بۆ بەکارهێنانی یاساناسێک؟
لە لایەکی کارمەندەوە، بە گشتی پارە وەرگرتن بە پێی لیتیسە: ڕێژەیە لە گەڕانەوەی پارە (بە گشتی لە نێوان %٢٠ تا %٣٠)، هەندێ جار بە پێشکەشکردنی پارەیەکی کەم. لە لایەکی کارمەندەوە، پارە وەرگرتن بە پێی مانگانە یان بە پێی بابەتەکە. سەنتەرەکانی ڕێککەوتن و دادوەری بەرگری کار (PROFEDET) ڕێنمایی بێ پارە پێشکەش دەکەن. ئاگاداربە لەو کەسانەی پارەی پێشکەشکردن داوا دەکەن بە بەڵێندانی پارەی ڕاستەقینە بۆ گەڕانەوەی پارە. Modalidades habituales: igualada mensual, cobro por hora, cuota litis (porcentaje sobre el resultado) o esquemas mixtos. En Letrados.mx nuestros abogados te explican sus honorarios por adelantado.
ئایا ئەم کارانە پێویستن؟
کێشەیەکی یاسای کار بۆ ئامادەکاریی کەمێک ڕێگە دەدات، بەڵام باشترە کاتی دیاریکراو بەجێبهێڵن، هەرچەندە هەرچی خێراتر ڕێنمایی لەسەر کێشەکەت وەربگریت، ئەوەندە زیاتر هەڵبژاردەکانت دەبێت.
من چی پێویستم پێیە؟
Suele pedirse: si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Contrato de trabajo o contrato de trabajo, si existe, o cualquier otro documento que acredite la relación laboral.Gafete, correosGafete. No te preocupes si te falta alguno: el abogado te indicará cómo obtenerlo.
چۆن دادوەرێکی باش هەڵدەبژێرم؟
Verifica su cédula profesional en el Registro Nacional de Profesionistas de la SEP, confirma que tenga experiencia concreta en derecho laboral —no basta con ser abogado general— y pide que te explique por escrito la estrategia y los honorarios ante tribunales especializados. Todos los abogados de derecho laboral de Letrados.mx tienen cédula profesional verificada.
چەند کاتژمێر دەخایەنێت تاوەکو کارێک چارەسەر بکرێت؟
لە سەرەتادا داواکارییەک بۆ ڕێکخستنی کار پێشکەش دەکرێت لە سەنتەری ڕێکخستنی کاردا، دواتر بانگهێشت دەکرێت بۆ لێپرسینەوە، ئەگەر ڕێککەوتنێک نەکرێت، ئەوا بڕیارێک دەردەکات کە رێککەوتنەکە نەکراوە (بە شێوەیەکی گشتی مانگێک یان دوو مانگ دەخایەنێت)، پاشان داواکارییەک پێشکەش دەکرێت لە دادگای کاردا، پاشان لێپرسینەوەیەکی پێشتر، لێپرسینەوەیەکی دادگاییکردن بە پشتبەستن بە بەڵگە و بڕیاری دادگا، دادگاییکردنی کار لە… Un abogado de derecho laboral puede darte una estimación realista tras revisar tu caso.
ئایا یەکەم چاوپێکەوتن لەگەڵ دادوەرێکی کاردا بێ پارەیە؟
بەڵێ، لە Letrados.mx یەکەم لێکۆڵینەوە لەبارەی یاسای کارکردنت بە شێوەیەکی ئاسایی بێ پارە دەبێت. باسی دۆخەکەت بکە و دادوەرێکی پسپۆڕ لە یاسای کارکردن پشکنینی بۆ دەکات و ڕێنماییت دەکات پێش ئەوەی بڕیار بدەیت بەردەوام بیت.
ئایا ئێوە لە هەموو مەکسیک کار دەکەن؟
بەڵێ، ئێمە لە ٣٢ دەوڵەتدا کاردەکەین لە یاسای کاردا. بە دیاریکردنی ویلایەتی خۆت و شارەکەت، ئێمە دادوەرێکت بۆ دیاری دەکەین کە شارەزای دادگاکان و یاساکانی ناوخۆیی بێت کە کاردەکەنە سەر کار.
من چی بکەم؟
Ten cuidado con: de despido.No se hace cargo de los gastos de la defensa de tu caso.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnización por despido.No te da una indemnizaciónTe. Un abogado serio te da certidumbre por escrito y nunca garantiza resultados imposibles.
چی ڕوودەدات دوای ئەوەی کە من باس لە کێشەکەم دەکەم لە Letrados.mx ؟
ئێمە داواکاریەکەت وەردەگرین، وە بە پارێزەرێکی یاسای کار لە تیمەکەمان دەنێرین کە لە شوێنەکەتدا باشترین کار بکات و داواکاریەکەت دەنێرین بۆ ئەو کەسەی کە پەیوەندیت پێوە بکات.
تۆ پێویستت بە وکیلێک هەیە؟
تۆ دەتوانیت داواکاریەکەت بنووسیت و یەکێک لە دادوەرەکانمان پەیوەندیت پێدەکات
داواکاریی بێ پارەزانیارییەکان لەسەر ئەم ماڵپەڕە تەنها بۆ مەبەستی زانیارییە و هیچ ئامۆژگاری یاسایی نییە یان پەیوەندییەکی دادوەر-کڕیار دروست ناکات.